KGU News >>Văn học >>Ký - Luận
KGU Tạo bài viết  
Thứ bảy 13 Tháng một. 2018

THỜI SƠ TÁN (3)




Tác giả: Tự sướng đào ngũ

 Lớp 6, lớp 7

Sau Tổng Tấn công Tết Mậu thân, Mỹ hiểu rằng không thể thắng trong cuộc chiến tranh VN. Phong trào phản chiến trong lòng nước Mỹ lan rộng. Mỹ buộc phải dừng ném bom miền Bắc và ngồi vào đàm phán tại Hội nghị Paris.

Tuy nhiên năm học 1968-1969 vẫn chưa có trường nào ở nội thành HN, lúc này tôi lên lớp 6. Học kỳ 1 tôi được học tại trường cấp 2 Dịch Vọng, Từ Liêm, ngay sát nội thành HN. Học kỳ 2 thì theo mẹ tôi về học tại xã Minh Khai, huyện Từ Liêm, nơi trường Cao đẳng sư phạm Hà Nội sơ tán (sau khi tốt nghiệp trường Đại học Chính trị mẹ tôi được phân công về đây làm việc). Theo quan điểm sơ tán, 2 nơi học này của tôi không có nhiều kỷ niệm.

Năm học 1969-1970 các trường HN đã mở trở lại, nhưng tôi theo học lớp năng khiếu Toán của Huyện tại trường cấp 2 Dịch Vọng, lớp 7D. Lúc này tôi đã về nội thành sinh sống, hàng ngày vào Dịch Vọng học.

Cấp 3 và sơ tán năm 1972

<Đoạn văn sau được trích dẫn có sửa đổi từ bài  “Năm 1972”, đăng trên studentkgu.vn tháng 1/2013>

Tôi thi đỗ vào chuyên toán Tổng hợp (khối A0), nhưng tôi lại về học chuyên Toán HN ở trường Chu Văn An. Lý do là học ở A0 thì phải nội trú, mà mẹ tôi chỉ có mình tôi (sau khi tôi thi đỗ đại học mẹ tôi mới sinh em gái tôi), nên tôi không vào học ở A0.

Năm lớp 8 1970-1971 trôi đi êm đềm trong không khí thanh bình của miền Bắc.

Năm học 1971-1972 tôi lên lớp 9.

Sau Tết năm 1972, miền Bắc có nhiều thay đổi. Các đợt tuyển quân rầm rộ hơn. Không khí chuẩn bị cho một trận đánh lớn được thể hiện rõ ở hậu phương miền Bắc XHCN. “Tất cả cho tiền tuyến”, câu khẩu hiệu có từ nhiều năm dường như được nhấn mạnh hơn vào thời gian đó. Cứ đến mùa Xuân hàng năm (thực chất là mùa khô, mùa thuận lợi cho phía bộ đội ta có thể mở được những chiến dịch quân sự lớn), cái không khí ấy lại rộn rã từ nông thôn đến thành thị, từ đồng bằng đến miền núi. Cả nước đang đợi chờ một trận đánh lớn của Xuân Hè 1972.

Quân ta đã chuẩn bị chu đáo cho chiến dịch Xuân Hè 1972. Chiến dịch mở màn tháng 3/1972, trên các mặt trận Trị Thiên, Bắc Tây Nguyên và Đông Nam bộ. Ngày 1/5/1972, ta giải phóng thị xã Quảng Trị. Trước đó ta đã giải phóng thị trấn Lộc Ninh, và đặt thủ đô của Chính phủ Cách mạng lâm thời tại đó.

Nước Mỹ buộc phải tham chiến ồ ạt để cứu chính quyền SG, chủ yếu bằng sức mạnh của không quân và hải quân. Nổi bật nhất là cuộc đấu trí, đấu sức đẫm máu nhất của chiến tranh VN tại chiến dịch tái chiếm thị xã Quảng trị 81 ngày đêm, bom đạn Mỹ thả bom đạn xuống mảnh đất chưa đầy 3 km2 tương tương với sức nổ 7 quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima.

Tổng thống Mỹ Nixon cho tiến hành chiến dịch Linebacker (chốt chặn cuối cùng) bằng không quân vào miền Bắc, nhằm hạn chế sự chi viện của ta đối với miền Nam và cũng là để thị uy trên bàn đàm phán tại Paris. Ngày 16/4/1972 (là một ngày chủ nhật), không quân Mỹ tập kích HN, B52 Mỹ rải thảm HP. Một máy bay Mỹ bị bắn rơi vào hôm đó ở ngay phố Lê Trực.

Ngay đêm 16/4/1972, HN được lệnh sơ tán nhân dân khỏi thành phố. Trường học tạm đóng cửa. Ngày hôm sau tôi cùng với ông bà ngoại sơ tán theo cơ quan của ông ngoại tôi (NXB Văn học) về làng Mía, gần thị xã Sơn Tây (bây giờ nằm trong xã Đường Lâm, điểm duy lịch nổi tiếng của HN). Tôi còn nhớ như in trên quãng đê sông Đáy mờ sáng 17/4/1972 khi đó, người HN rồng rắn nhau với các thử đồ lỉnh kỉnh xoong nồi, bếp dầu, chăn màn, rời thành phố đi về những miền quê. Công cuộc sơ tán nhanh gọn khẩn trương hơn nhiều so với thời chiến tranh phá hoại 1965-1968. Chẳng gì Mỹ đã cho B52 rải thảm tại HP rạng sáng 16/4/1972, điều mà chúng sẽ làm vào tháng 12/1972 với HN. Không thể đùa với B52 được.

Mấy hôm sau tôi quay về HN để lấy học bạ. Nhà trường trả học bạ cho học sinh để có thể tiếp tục sau này ở nơi sơ tán. Học sinh nào cũng được lên lớp mà không phải thi học kỳ 2. Với chúng tôi đơn giản, khi đó cũng học gần xong chương trình lớp 9. Nhưng với các anh chị lớp 10, họ còn phải thi tốt nghiệp và thi đại học. Chắc hẳn với họ đó là những kỳ thi đặc biệt không bao giờ quên. Họ phải thi từ rất sớm trong ánh đèn dầu để còn kịp kết thúc trước giờ cao điểm ném bom của không quân Mỹ.

Làng Mía là một ngôi làng trung du, nhà dân hầu hết xây bằng gạch đá ong. Giếng sâu và nước trong vắt. Làng Mía sạch sẽ hơn những nơi tôi đã qua. Tôi ở với bà ngoại, còn ông tôi suốt ngày đi họp, tối mới về. Ông tôi còn hay về HN làm việc. Bà chủ nhà của tôi ở một mình, có cậu con trai đi làm cách mấy chục cây, cuối tuần mới về thăm mẹ. Người dân khi đó rất tốt, họ bao bọc người HN về quê họ sơ tán. Tôi đã đi sơ tán nhiều nơi, đến đâu người dân địa phương cũng tốt như vậy. Khi chiến tranh ác liệt, bom đạn, người ta rất tử tế với nhau mà chẳng cần điều kiện gì. Cùng nhau sống qua sự ác liệt, vượt qua những trận bom, những sự chết chóc là quý lắm rồi, còn có cần gì nữa đâu. Giá như sức mạnh ấy của dân tộc Việt được phát huy vào lúc này, khi phải xây dựng đất nước?

Làng Mía, Xã Đường Lâm, Thị xã Sơn Tây

Mà sao hồi ấy tôi chẳng biết gì về cái làng Mía thuộc xã Đường Lâm, nơi sinh ra 2 vua (Phùng Hưng và Ngô Quyền) nhỉ? Tôi chỉ loáng thoáng có di tích mồ mả gì đó trong xã, nhưng cũng chẳng quan tâm, để ý nó là gì. Thời đó chúng tôi chỉ được học về lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, còn những chuyện như danh lam thằng cảnh, di tích văn hóa, truyền thống dân tộc, dường như là phù phiếm, là không cần thiết cho cuộc chiến tranh ác liệt đang còn chưa biết khi nào kết thúc.

Ít ngày sau ở làng Mía, tháng 6/1972 tôi lên Yên Bái, nơi bố tôi công tác ở Hồ cá Thác Bà, cơ quan thuộc Bộ Thủy sản. Thác Bà là đập thủy điện đầu tiên của VN được Liên Xô giúp đỡ xây dựng, nằm trên sông Chảy (một nhánh của sông Lô), phát điện vào năm 1971 và năm 1972 cả 3 tổ máy phát điện hoàn toàn. Khi ngăn đập tích lũy nước, một hồ lớn được hình thành, dưới lòng hồ là cả đồi núi, rừng cây nên rất nhiều thức ăn cho cá. Hồ được thành một nơi nuôi cá rất tốt.

Tôi lên thăm bố và cũng là đi sơ tán (khái niệm sơ tán hồi đó là đi đâu đó xa HN vài chục km). Tôi theo ca-nô của cơ quan bố tôi đi thăm vòng quanh hồ Thác Bà, được câu cá và ăn những con cá tươi ngon ngay khi còn giẫy đành đạch. Cá rất béo (vì có rất nhiều thức ăn trong lòng hồ), nặng hàng kg, khi kho một lớp mỡ phủ đặc nồi cá kho. Chưa bao giờ tôi được ăn cá tươi ngon như vậy. Tôi cũng vào rừng chặt tre nứa cho bố tôi dựng lán, làm củi đun. Lần đầu tiên tôi biết đến con vắt, nhỏ hơn đỉa nhưng ở rừng (trên cạn), bám người và hút máu. Tôi bị mấy con bám vào chân, và tôi nhổ nước bọt vào chúng để gỡ chúng ra. Tôi cũng được tắm suối chảy từ lòng núi ra, mát lạnh thật sảng khoái giữa mùa hè nóng nực.

Đập thủy điện Thác Bà, đứa con đầu lòng của Thủy điện VN do Liên Xô giúp đỡ xây dựng và lòng hồ Thác Bà

Đặc biệt tại Yên Bái tôi được chứng kiến nhiều trận đánh chống trả không quân Mỹ. Chẳng là đập Thác Bà là một mục tiêu ném bom của Mỹ (đến 1975 ta mới hồi phục hoàn toàn các tổ máy phát điện). Tại Yên Bái có một sân bay quân sự của không quân ta, chứa các máy bay MIG-17. Tôi đã chứng kiến MIG -17 của ta quần nhau với F4 của Mỹ khoảng gần 30 phút, không bắn được nhau và sau đó dừng truy đuổi nhau (có thể do hết xăng). Một lần khác tôi chứng kiến tên lửa ta hạ máy bay Mỹ rất ngoạn mục. Quả thứ nhất bắn lên, chiếc F4 rẽ phải ngoặt xuống đất tránh quả tên lửa, được một quãng thì bị quả tên lửa thứ 2 bắn muộn hơn đón đầu. Chiếc máy bay không kịp tránh quả thứ 2 và trúng tên lửa, bốc cháy dữ dội. Hai quả được phóng lệch nhau và có tính toán rất kỹ. Tên phi công kịp nhảy dù ra, tôi nhìn rõ dù nó lơ lửng trên không rồi rơi xuống rừng cách chỗ tôi chừng 3, 4 km. Nhân dân hò reo đi bắt phi công Mỹ, tên này sau đó bị bắt và được giải lên tỉnh đội. Nghe nói trước khi bị bắt nó alô liên tục, chắc là gọi đồng bọn đến cứu.

Tôi quay về HN để theo mẹ tôi cùng trường Sư phạm HN sơ tán về Đan Phượng, Hà Tây cũ. Khi chưa kịp lên Đan Phượng, đang còn ở HN, tôi đã chứng kiến một trận đánh bom ngay sát nhà tôi (số nhà 91 phố Thợ Nhuộm) vào quãng tháng 8/1972. Máy bay Mỹ bay rất thấp, cắt bom rơi trúng sứ quán Pháp, làm 4 nhân viên, trong đó có Đại sứ Pháp đang tắm bị thiệt mạng. Bom nổ làm nhà tôi rung bần bật, nhà bị nứt lung tung. Tôi khi đó đang trong hầm trú ẩn. Tôi cho rằng Mỹ không chủ ý đánh sứ quán Pháp, mà nhắm một cơ sở của Đài tiếng nói VN gần đó cách khoảng 100m. Nhà tôi cách sứ quán Pháp cũng chừng 100m. Máy bay Mỹ bay quá thấp nên có 1 quả bom bay cày xuyên đường phố Thợ Nhuộm (xuýt trúng sứ quán Ấn Độ đối diện với nhà tôi), chui vào nằm ềnh ềnh ở nhà xí hàng xóm. Nên nhớ bom chỉ nổ khi kíp nổ bị kích hoạt. Muốn thế bom phải rơi gần như theo phương thẳng đứng. Dứt tiếng bom, tôi và máy đứa trẻ trong xóm chạy ra ngoài xem sao, thấy cái rãnh bom cày to tướng, theo hướng của nó thấy quả bom nằm thẳng đứng tựa vào tường trong nhà xí hàng xóm, chừng mấy trăm kg, có cả chữ tiếng Anh mà tôi chẳng hiểu gì. Chúng tôi còn sờ tay lên quả bom, rồi bỏ chạy vì sợ nó phát nổ. Một lúc sau các chú bộ đội công binh đến tháo gỡ quả bom mang đi. Đây là trận ném bom của Mỹ gần nhất mà tôi chứng kiến.

Ở Đan Phượng mẹ con tôi ở cùng với cô Bí thư Đoàn trường tại nhà chị chủ là chủ tịch xã, chị Toán. Chị này rất tháo vát, ngoài công tác của xã còn dệt vải bán thêm lấy tiền. Tại nơi này tôi tập gánh nước từ giếng làng về đổ vào bể của chủ nhà dùng chung. Khoảng cách chừng 300-400m. Hai thùng nước mỗi thùng chứa được 20 lít nước. Lúc đầu tôi phải nghỉ dọc đường vì mỏi vai, sau rồi biết cách đổi vai phải sang vai trái và ngược lại, đi lại nhịp nhàng liền một mạch không phải nghỉ. Tôi còn ra tắm sông Hồng ngay sát làng tôi sơ tán. Sông chảy mạnh lắm nên tôi chỉ bơi ở ven bờ. Về nhà quần áo đỏ quạch, gặt không sạch, biến sang màu cháo lòng, màu của những chất phù sa sông Hồng.

Hè lớp 9 qua đi, tôi đã sơ tán qua ba nơi. Tháng 10/1972 chúng tôi được trường nhắn gọi về đi học lớp 10, nhưng ở nơi sơ tán. Dạo ấy trường Chu Văn An chia làm hai nơi, chúng tôi về huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây. Thôn chúng tôi ở là thôn Tràng Cát, xã Kim An. Đầu tiên là phải đi tiền trạm. Lũ chúng tôi gồm tôi (lớp trưởng) cùng mấy tay tổ trưởng (và thêm Minh Hải ham vui), do Thầy Khải, thầy chủ nhiệm, dẫn đầu đạp xe mấy chục km từ HN vào nơi sơ tán. Sau đó bố bạn Hường (khi đó đương là giám đốc Sở Văn hóa HN) cho mượn xe cơ quan, một chiếc xe du lịch Hải Âu, chở đồ đạc lên nơi sơ tán, còn chúng tôi đạp xe.

Tôi còn nhớ chúng tôi chia nhau ở cùng dân, thường 2-3 bạn một nhà. Riêng các bạn nữ có 4 người ở luôn một nhà đầu làng. Tổ 3 chúng tôi chia ra làm 3 nhà. Tôi, Hòa Bình và Minh Hải ở nhà ông chủ tên là An, hai anh em nhà Thuận Hà một nhà, còn Gia Bình và Mạnh Sơn một nhà. Thầy Khải chủ nhiệm lớp tôi ở một nhà riêng. Chúng tôi buổi sáng tự nấu ăn, thường là mỳ không người lái, có chút xíu mỡ và mì chính, xì dầu (đôi khi có các gói súp thịt bò khô vốn rơi vãi từ các thức ăn dành cho quân đội ta ra ngoài), còn 2 bữa cơm nhà ăn của trường nấu cho, chúng tôi chỉ việc đi lấy cơm về nhà ăn. Nói thật chúng tôi bị ăn đói. Cơm thì độn ngô vàng khè, ngô nhiều hơn cơm. Nhà chủ thương mấy cậu học sinh nên thường hay có gì ăn cũng mời chúng tôi, nhất là món khoai luộc. Nói về các bữa cơm tôi vẫn nhớ một kỷ niệm về Trương Gia Bình. Bạn ấy bình thường cũng ăn vài bát cơm như mọi người. Có một hôm, không hiểu vì lý do gì mà cơm độn ngô thừa rất nhiều, chúng tôi mang một rá cơm về, ăn không hết. Gia Bình chợt nói, chúng mày muốn xem tao ăn được bao nhiêu cơm không? Thế rồi hắn lôi bát sắt B52 (bát gần gấp đôi bát sứ về thể tích) của bộ đội nhưng nhiều người dân cũng có, và bảo lấy chai xì dầu đưa ra để cạnh. Sau đó chỉ với chai xì dầu đó, Bình ta xơi 8 bát B52 cơm ngô vàng khè, chúng tôi trợn tròn mắt bái phục sức ăn của Gia Bình. Năm ấy Bình ta sắp 17 tuổi.

Không thể nhắc tới bộ bàn ghế mà mỗi học sinh khi ấy có. Đó là loại cơ động có thể tháo ra gấp lại rất nhanh, gọn đủ cho một học sinh ngồi học. Cái bàn chỉ to bằng hai quyển vở, đủ để viết bài trên một cuốn vở và có cuốn sách giáo khoa bên cạnh. Cái bàn của tôi do tôi tự đóng bằng các đồ gỗ của nhà. Khi đi học ngoài cặp sách chúng tôi còn phải xách cái bộ bàn ghế gấp này đi theo, cũng chẳng nhẹ nhàng gì. Lớp học không có bàn ghế như ở HN mà mỗi người một cái bàn cá nhân của mình, học xong lại gấp lại mang về nhà, rất cơ động, rất du kích.

Chúng ta liệu có thể quên cái mũ rơm xinh xắn được không? Hồi Giôn-xơn (1965-1968) chúng ta đã biết đến nó. Thời Nich-xơn (1972), mỗi chúng ta đều có một chiếc mũ rơm như hành trang không thể thiếu, chiếc mũ mà chúng ta đeo sau lưng là chính chứ mấy khi đội nó lên đầu, vì nó không nhẹ nhàng gì. Hồi ấy các cô cậu học sinh 10I cũng mỗi người một chiếc mũ rơm, đeo trên lưng khi đến lớp học, còn tay thì xách cặp, tay thì xách bộ bàn ghế kia, ôi lỉnh kỉnh làm sao.

Còn lớp học là một ngôi nhà tranh bé nhỏ được dựng trên miếng đất của làng cho mượn. Trong lớp có bảng đen và bàn giáo viên (cũng loại nhỏ). Chạy hai bên lớp là đường giao thông hào, ra đến tận các hầm chữ A bên ngoài (mỗi tổ một hầm trú ẩn). Để có được công trình khá an toàn này chúng tôi đã phải lao động cật lực, phải góp tiền mua thêm tre của dân để làm kèo chữ A. Thời gian đầu không học gì, toàn đào hầm. Các cô cậu học sinh thành phố đào mãi cũng xong mấy chục mét hào. Khi có kẻng báo động, chúng tôi bỏ sách vở bàn ghế lại nhảy ngay xuống hào và chạy nhanh ra hầm trú ẩn. Kỷ niệm sâu sắc với tôi về việc đào hầm là có lần tôi đứng trên một nắp hầm chữ A (có hơi cao lên một chút), rồi chấp cả lớp cách xa mấy chục mét ném đất thoải mái vào người tôi. Tôi đủ sức tránh những viên đất, cho dù các bạn hò nhau ném tới tấp. Lúc nào không kịp tránh thì lấy tay gạt. Thực ra rất có vẻ dáng dấp của chưởng. Các bạn phục tôi dũng cảm, có biết đâu rằng hồi sơ tán Giôn-xơn mấy năm trước khi còn nhỏ, tôi đã chơi trò này cùng các bạn địa phương, mà là ném đá chứ không phải là ném đất. Sau tôi chui xuống hầm, các bạn được thể mới ném tới tấp, tôi chẳng sợ, ngồi yên trong hầm chữ A, cho đến lúc hết cuộc chơi hơi nghịch một chút.

Hầm chữ A thời chiến tranh chống Mỹ.Hầm được thiết kế để chống hơi bom,

hầm chỉ nghiêng đi mà không bị sập, do có cấu tạo chữ A.

Buổi chiều chiều sau giờ học hay lao động đào hầm, chúng tôi thường rủ nhau ra tắm trên sông Đáy ngay cạnh làng. Sông bé nên chúng tôi có thể bơi nhiều vòng qua lại hai bờ. Nhiều tay (như Hà Quan Long) lúc này mới tập bơi. Có lần trên bờ sông Đáy chúng tôi chứng kiến trận đấu võ giữa Phan Sấn và Hải Dớ. Hai bố này khoe biết võ vẽ, chúng tôi khích bảo thế thì thử đấu nhau đi để phân tài cao thấp. Luật chơi đưa ra là không đá chân, chỉ dùng tay. Vờn nhau một lúc, bỗng Phan dùng chân đá bốp vào ngực Hải, anh em kêu la ầm ĩ, thế là giải tán chẳng có kẻ thắng mà cũng không có kẻ thua.

12 ngày đêm B52

Đâu như cuối tháng 11/1972 chúng tôi bắt đầu học lớp 10 sau khi hoàn thành các công việc dựng lớp và đào hầm. Chúng tôi đâu biết rằng hội nghị Paris đang đi vào chỗ bế tắc. Chính quyền SG không chịu điều khoản Mỹ rút quân đội khỏi Nam VN, còn bộ đội  miền Bắc vẫn giữa nguyên vị trí. Để bảo vệ đồng minh, Mỹ đòi ta đổi điều kiện này, bộ đội miền Bắc cũng rút khỏi miền Nam VN. Cả dân tộc chiến đấu gần 30 năm vì mục tiêu toàn vẹn đất nước VN, kẻ xâm lược không thể bình đẳng với người bảo vệ Tổ quốc. Mỹ quyết định dùng sức mạnh B52 để khuất phục phía VN. Ngày 14/12/1972, Nixon phê duyệt chiến dịch Linebacker 2, chiến dịch không quân ném bom hủy diệt HN, HP, Thái Nguyên và một vài địa phương khác.

Phái đoàn của chính phủ VNDCCH trở về HN buổi chiều thì buổi tối bọn Mỹ bắt đầu ném bom HN bằng B52, đó là ngày 18/12/1972. Chúng tôi là những người chứng kiến 12 ngày đêm trận Điện  Biên Phủ trên không từ đầu đến cuối, mà cái đêm 18/12 ấy là đêm đầu tiên. Trời HN rực sáng những quả đạn tên lửa (thường bắn từng chùm đôi), những chùm đạn cao xạ và cả những vũ khí nhỏ như súng trường. Thỉnh thoảng bầu trời rực sáng cả một vùng, bắt đầu từ trên cao một chùm cầu lửa rơi xuống to dần rồi nổ tung thành nhiều mảnh sáng. Đó là những chiếc B52 bị trúng tên lửa và rơi xuống đất. Chúng tôi thường thập thò cửa hầm để xem màn pháo hoa hiếm có ấy, có lúc còn đứng ngay ở sân nhà chủ để xem cho dễ. Đêm 19/12/1972 một chiếc B52 rơi ngay xã bên cạnh. Sáng 20/12 Thầy Khải phổ biến nghị quyết của trường tạm dừng học tập và không được rời khỏi khu sơ tán mà phải thường xuyên ở gần hầm trú ẩn. Thế nhưng buổi trưa Thầy lại “bí mật” rủ chúng tôi (Ngọc, Hòa Bình, Minh Hải) đạp xe sang xã bên cạnh xem xác máy bay (dĩ nhiên chúng tôi là những học sinh được Thầy rất tin tưởng). Thật là dịp hiếm có, chúng tôi cùng Thầy đạp xe chừng 5 km, đến một ruộng khoai lang nơi chiếc máy bay rơi. Trước mắt chúng tôi là một cái ao khô rất rộng với lổn nhổn những quả bom chưa kịp nổ nằm ềnh ềnh lung tung sau khi văng xa ra các thửa ruộng bên cạnh. Nhân dân rất đông trèo lên xác máy bay, nhiều người cố gắng vặt những gì có thể vặt được để làm kỷ niệm. Chúng tôi mỗi người cũng làm một mảnh đura, mảnh của tôi còn có logo của không lực Hoa kỳ. Sau này tôi về kê chuồng gà nhà tôi, đến sau khi đi học nước ngoài về thì không còn mảnh máy bay đáng nhớ ấy nữa. Không quy ước nhưng cả Thầy và 3 trò mấy hôm sau đều giữ kín chuyện “vi phạm kỷ luật” này.

Ngày 24/12/1972 nhà trường giải tán cho chúng tôi về gia đình. Chúng tôi tạt qua HN, lấy ít đồ rồi về nơi sơ tán cùng bố mẹ. Đêm 26/12/1972 giặc Mỹ đánh nát phố Khâm Thiên, mấy hôm sau tôi đến nhà Minh Hải, bạn cùng tổ và có nhà ở đầu phố Khâm Thiên, thăm và tận mắt thấy cảnh hoang tàn của khu phố sau trận bom. Đó là những hình ảnh mà suốt đời tôi không thể quên về chiến tranh ngay trên đất HN của chúng ta.

Máy bay B52 cháy trên bầu trời HN cuối tháng 12/1972

Sau 12 ngày đêm ấy, bọn Mỹ chấm dứt đánh phá HN. Chúng không thể dùng bom đạn khuất phục được VN. Hiệp định Paris được tiếp diễn với điều khoán gần như hồi tháng 10/1972. Chúng tôi lại quay về Kim An học tiếp. Chiều ngày 27/01/1973 cả khu sơ tán chúng tôi reo mừng nghe tin Hiệp định hòa bình được ký kết tại Paris. Bữa cơm hôm đó bị bỏ dở, chúng tôi không cần ăn mà vẫn no, cái no say của tuổi học trò biết rằng từ nay chúng tôi và các thế hệ khác sẽ được học tập trong hòa bình, không bom đạn. Mấy hôm sau chúng tôi kéo về HN. Bố bạn Hường lại đánh xe lên chở đồ về. Tết năm ấy chúng tôi đổ về Bờ Hồ xem trận pháo hoa 40 phút mừng thắng lợi. Chưa bao giờ chúng tôi được xem một trận pháo hoa đẹp như hôm ấy, có lẽ cái đẹp được nhân lên trong không khí thắng lợi, không khí hòa bình.

Đây cũng là thời điểm mà tôi không còn phái xa HN đi sơ tán nữa. Năm 1975 đất nước hoàn toàn thống nhất, khi đó tôi đang học năm thứ nhất ở Liên Xô.

**********

Ngày 11/11/2017, đúng hẹn tôi trở lại Đồng Trống thăm các bạn học cũ. Đến Hiệp Hòa tôi gọi điện cho Tỉnh thì được biết các bạn Tình, Tư, Bình (2 bạn nữ Đồng Trống cùng lớp nay lấy chồng ở xã bên cạnh), cùng mẹ bạn Thính ngồi nhà ở Tỉnh từ lâu rồi để chờ tôi. Tôi đỗ xe ở nhà con trai của Tỉnh, ngay bên cạnh nhà Tỉnh, rồi đi vào nhà Tỉnh cùng một lô túi quà đã được chuẩn bị sẵn. Tư và Bình hớn hở chạy ra đón ở bậc cửa rồi hỏi tôi:

-      Thế ai là Tư, ai là Bình đây?

Tôi nhìn hai bạn cười chào rồi lần lượt chỉ Bình và Tư. Họ tỏ ra ngạc nhiên khi tôi chỉ đúng. Có gì đâu, nếu tự dưng gặp ở ngoài đường thì chắc không nhận ra, còn khi đã biết 2 bạn là học cùng lớp rồi thì nhận ra ngay. Hai bạn nói cũng nhận ra tôi ngay, vẫn còn nhiều nét khi xưa. Thời gian trôi đi, nhưng nó dường như cùng trôi như nhau với tất cả chúng tôi, nên chúng tôi cùng già đi như nhau thôi. Và dù đã trên 60, những nét ở tuổi thiếu niên vẫn còn đọng lại trên khuôn mặt mỗi người.

Chúng tôi sang nhà Thính thắp hương, trên bàn thờ là ảnh một chiến sỹ trẻ măng, tôi nhận ra đúng là Thính khi xưa. Thật bùi ngùi cho đến giờ vẫn chưa tìm được xác của Thính. Tôi cũng đi thăm nhà anh Tiến, nhà anh Lập chị Kiên, tặng quà cho họ. Tôi cũng đến thăm một cụ đã trên 90, cụ đã yếu. Khi xưa nhà cụ ở trọ rất đông các học viên trường Đại học Chính trị.

Từ trái sang: Tỉnh, Bình, Tình, Tư và Ngọc                           Bữa cơm thân mật sau 50 năm

Rồi các bạn lớp tôi, mẹ bạn Thính, anh Tiến, vợ chồng anh Lập, chị Kiên cũng tất cả gia đình bạn Tỉnh liên hoan cùng tôi, bữa cơm ấm cúng thân mật sau 50 năm xa cách.

Buổi chiều tôi sang xã bên thăm nhà bạn Tư, bạn Bình. Hai bạn thân nhau đến mức lấy chồng cùng xã bên, nhà gần nhau đến mức hai nhà nhìn thấy nhau.

Ngày 10/12/2017, một đoàn đại biểu từ Đồng Trống, có cả con cháu các bạn tôi, đã đến thăm tôi tại Biệt thự trên Đại Lải và tại nhà tôi dưới HN.

Đoàn đại biểu Đồng Trống thăm HN ngày 10/12/2017

Tôi có những người bạn mới. Họ là những người bạn cũ.


Người post: NgocBQ

Ngày đăng: 13-01-2018 00:12






Xem 1 - 10 của tổng số 10 Comments

Từ: Guest Đỗ thanh Môn
23/06/2018 22:51:29

Xem hồi  ký của  anh cùng  với  những  kỷ niệm  50 năm  ngày  trở  Lại trong lòng  ai cũng  ùa  về  thời  thơ ấu..  cảm  phục  anh  có  trí nhớ  quá  tuyệt  vời sau này  có  thời  gian anh  hãy  ghép  thành tự       truyệh nhé....   hay quá  cảm  ơn anh đã  cho em đc hiểu  hơn ....  vế́́  cs....!!



Từ: Guest ThảoDP
21/01/2018 02:28:32

Ngọc BQ sống rất tình nghĩa, viết hồi ký tỉ mỉ, chi tiết thật là hay! Cảm ơn em đã cho chị mường tượng được thêm Trận Điện biên phủ trên không của quân dân ta vào những ngày cuối năm 1972 ấy!



Từ: CucNT
20/01/2018 11:27:18

Anh Ngọc phải in thành tập "hồi ký" để những ai muốn biết về một thời đã qua của dân tộc, cứ đọc sách của anh là thấy hết. 



Từ: ThoaNP
19/01/2018 21:33:11

Bài thơ Giết bò vui thật chị Hoa ơi. Em đọc mà không nhịn được cười.



Từ: Guest Phạm Thị Ngọc Hoa Hoá 72
19/01/2018 13:59:10

Từ tháng 8/1964 (sau sự kiện Vịnh Bắc bộ) đến tháng 7/1966, cũng như các bạn, mình sơ tán 4 lần. Lần thứ nhất về một huyện ngoại thành Hải Phòng (không một trường Học Sinh Miền Nam nào được ở nội thành - chủ trương và tổ chức thực hiện rất nhanh gọn); Lần thứ hai về Phủ Lý Hà Nam. Các bạn nam nhường lại một nửa nhà ở, bếp ăn, lớp học. Ban ngày tất cả đều về nhà dân tự học, ban đêm thầy trò mới đèn dầu đến lớp. Quần áo đều phải nhuộm đen, nâu và xanh lá cây. Mặc màu sáng sợ bị máy bay Mỹ phát hiện. Mình cũng chẳng kịp hiểu cái kỷ luật này có hợp lý không và cái phát minh ấy có đúng không. Và, kết thúc lớp 9. Không ai biết kết quả học tập của chính mình. Môn học nào giỏi dở ra sao. Hay thời đó, nghĩ tới điều đó là xa xỉ. Nhưng, hình như mọi hoạt động của nhà trường vẫn rất quy cũ vì đầu năm lớp 10 thầy chủ nhiệm trao cho mình mấy quyển hoạ báo Liên Xô và 5 đồng (nói là phần thưởng lớp 9). Tháng 9/1965 tất cả HSMN đều về Đông Triều. Chẳng phải chỉ có người mà cả mấy con bò "tăng gia sản xuất" cũng phải sơ tán theo. Nhà trường cử mấy học sinh mạnh khoẻ, nhanh nhẹn dìu bò từ Hà Đông về Đông Triều. Nhất định không cho giết thịt chúng. Có thơ sáng tác rằng:" Giết bò, giết bò, lại giết bò; Chú Tương keo kiết quyết không cho. Một lòng quyết giữ con bò ấy. Giết chú còn hơn giết con bò!". Rồi cũng lại không được ở yên, tất cả đều chia nhỏ 3-4 bạn ở với 1 gia đình. Lớp học thì tự lên rừng tìm tre nứa, tự nhồi đất sét với rơm... Mình chụp lại ảnh thầy trò ngồi đan mũ rơm, ảnh lớp học nằm giữa các hầm tăng xê trong bài của Ngọc. Có mình và lớp 10 của mình trong các bức hình trên. Đối với một đứa trẻ "nội trú" như mình thì gia đình mà mình sơ tán ban tặng cho mình một cảm nhận về một mái nhà, một làn khói len qua mái tranh toả ấm cho bữa cơm chiều sum vầy.



Từ: CucNT
17/01/2018 16:14:31

Không ngờ anh Ngọc đã trãi qua nhiều giai đoạn trong cuộc sống như thế.  Xuyên suốt hồi ức của anh là cả chiều dài lịch sử của dân tộc tái hiện 



Từ: Guest Cấp-sv72
15/01/2018 17:09:15

 Hồi kí của Ngọc hay quá , đầy  chất điên ảnh đấy , nếu có ông biên kịch đạo diễn phim thiêu   nhi nào đó làm phim về em bé Hà nội thời sơ  tán thì hay đấy . Những trải nghiệm sống thời thơ ấu ở nông  thôn của cậu bé Hà nội hiên nay đang được các cty du lịch khai thác giống như Ngọc kể lại . Rất cảm động thương cho chúng mình hồi đó , không thương sao được khi bé tí mà phải cuốc bộ cả chục cây số , tự lo bản thân lại lo “ chống trộm “ lúc ngủ một mình , mà thương nhất là cái đận được chén bữa thịt no đến căng bụng “ phải đi chầm  chậm khe khẽ “ ( chị cứ phát cười mãi chi tiết này đấy)  Chúc HT năm mới khỏe và cho đọc nhiều hồi kí nữa nhé . Cảm ơn Ngọc đã gợi nhớ nhiều kỉ niệm của thời học trò HN sơ tán .



Từ: LienTP
15/01/2018 12:47:41

Mình đọc liền một mạch cả ba phần Thời sơ tán của HT Ngọc. Bài viết rất hay và cảm động về những ngày sơ tán những người bạn nhân dân thời sơ tán đó. Ngọc có trí nhớ tuyệt vời , đến từng chi tiết nhỏ ấn tượng như vậy.


Bài viết làm mình nhớ lại những kỷ niệm thời sơ tán từ lâu tưởng như đã lãng quên. Tình cờ cách đây gần 10 năm, bạn của chị mình rủ hai chị em về thăm làng người  thân, gần nơi sơ tán cũ. Hai chị em gặp thầy Ngọc, thầy dạy mình hồi lớp 4 ở trường làng. Rồi gần đây, xếp dọn giấy tờ , mình lại tìm thấy có số điện thoại của Tuấn, con Thầy Ngọc  ( thầy đưa mình hồi đó). Hỏi thăm mới biết thầy cô vẫn còn tạm ổn theo kiểu người già trên 80. Tuấn học cùng lớp 4 với mình, và cũng là thầy giáo, các bạn khác người đi làm nơi xa người ở lại xã. Tuấn vẫn nhớ cả họ và tên mình, cô HS sơ tán duy nhất trong lớp hồi đó. Rồi mình tự nhủ, sẽ có dịp về thăm Thầy cô trong thời gian gần đây. 



Từ: Guest Pt Thơ
13/01/2018 13:01:12

Anh Ngọc tìm lại được những người bạn khi xưa thật là quý quá. Xin cảm ơn Câu chuyện dài và vô cùng chân thật, vô cùng tình cảm của anh. Câu chuyện gắn liền với một giai đoạn của Lịch sử nước nhà. Quý, Quý, vô cùng Quý.


Anh Ngọc có phong cách viết rất hay và độc đáo. Em rất thích. Xin cảm ơn anh. Một Bài viết vô giá.



Từ: Guest Khách CCCP
13/01/2018 11:18:28
Vô cùng ngưỡng mộ! Không dễ gì tìm ra một "đại gia - đại ca" giầu tình nghĩa đến thế. Rất ghen tỵ với Hội KGU của các bạn.
Một "tuổi thơ" đầy ắp những kỉ niệm vô cùng đáng nhớ. Chiến tranh,thời bao cấp đã làm chúng ta mất mát nhiều thứ. Đổi lại chúng ta lại được nhiều thứ, nhiều thứ rất quý giá; nếu còn nhớ tới, biết trân trọng và hưởng thụ chúng.


Tổng số bài và comment post theo từng khoa

KhoaBài viếtComment
Sinh 556 9478
385 2819
Hóa 837 9698
Luật 717 11643
Toán 66 376
Kinh tế 4 108
Câu Lạc Bộ 30 1
NCS 3 70
Bạn bè 196 1189
Dự bị 0 0
Ngôn ngữ 2 2

10 người post bài nhiều nhất

UserSố bài viết
TungDX 289
NghiPH 305
NgocBQ 126
ThaoDP 102
CucNT 120
CoDM 87
LiTM 85
PhongPT 71
HaiNV 93
MinhCK 69

10 người comment nhiều nhất

UserComment
Guest 6874
NghiPH 3218
LiTM 1878
HaiNV 1851
KhanhT 1743
CucNT 1717
TungDX 1565
ThanhLK 1545
VanNH 1441
ThoaNP 1235
s